Voorraadkast

Om maaltijden te eten die nikkelarm zijn, zul je veel zelf moeten koken en bakken. Het is dan erg handig om een goed gevulde voorraadkast te hebben. Hieronder lees je welke  basisingrediënten je standaard in huis moet hebben om zorgeloos en moeiteloos nikkelarm te kunnen koken.

Een goed gevulde voorraadkast is onmisbaar voor de thuiskok

Bloem

Witte bloem kan natuurlijk niet ontbreken in je voorraadkast. Om te beginnen het verschil tussen bloem en meel. Meel is een vermalen graansoort, zoals tarwemeel. De volledige graankorrel is vermalen en zit in het meel . Dit betekent dat het buitenste deel van de graankorrel in het meel zit, zij het fijngemalen. Dit buitenste deel is juist het deel van het graan dat veel nikkel bevat. Meel hoort dan ook niet thuis in een nikkelarme voorraadkast. Wanneer meel is gezeefd, heet het gedeelte dat overblijft bloem. Dit deel bevat weinig nikkel.

Naast tarwebloem zijn er ook andere soorten bloem, zoals speltbloem en kamutbloem. Deze andere soorten tarwe zijn vooral verkrijgbaar in natuurvoedingswinkels en daar vind je vooral volkorensoorten. Met andere woorden, kamut en spelt is vaak meel (volkoren) en dus rijk aan nikkel. Wil je toch een andere tarwesoort eten en kun je geen witte variant vinden, zeef dit meel dan zelf tot bloem om in ieder geval een deel van de nikkelrijke deeltjes er uit te halen. Wanneer je lichaam het toelaat zou je ook af en toe lichtbruine bloem (licht volkorenmeel) kunnen gebruiken.

Witte tarwebloem is de standaard voor nikkelisten, biologisch uiteraard. Niet-biologische bloem is vaak geraffineerd en gebleekt, het wordt verbouwd op voedingsarme aarde en wordt bespoten met kunstmest en pesticiden (allemaal met een hoog nikkelgehalte) en dat kun je beter vermijden. In biologische volkorenmeel zitten misschien meer vezels en voedingsstoffen dan in biologische witte bloem, maar de bio witte bloem bevat gegarandeerd meer voedingsstoffen, vitaminen en mineralen dan in niet-biologische, witte bloem.

Vaak zie je in de schappen zelfrijzende bloem staan. Dit lijkt erg handig voor bepaalde recepten, of wanneer je een gerecht wat luchtiger wilt maken. In zelfrijzende bloem zit echter een rijsmiddel en dit is een probleem bij nikkelallergie. De rijsmiddelen in kant-en-klare zelfrijzende bloem is vaak een chemisch rijsmiddel en bevat veel nikkel. Heb je toch iets nodig om je recept te laten rijzen? Voeg dan zelf een natuurlijk rijsmiddel toe aan biologische, witte bloem, zoals natirumbicarbonaat en wijnsteen of wijnsteenbakpoeder.

Aardappelen

Gewone aardappelen passen in een nikkelarm dieet, maar dienen wel met mate gegeten te worden. Elke dag een flinke portie aardappelen zal je nikkelwaardes doen stijgen. Een paar keer per week een bescheiden portie past prima in een gevarieerd dieet. Ook zoete aardappel past in een nikkelarm dieet.

Schil aardappelen altijd. Kook ze nooit in de schil. Aardappelen komen ook uit de aarde en bevatten nikkel. De meeste nikkel hoopt zich op in de schil. Deze nikkelinname is makkelijk te vermijden door aardappelen te schillen.

Kies biologische aardappelen. Deze bevatten meer vitaminen, mineralen en spoorelementen en wat vooral belangrijk is, minder nikkel dan de standaard aardappel. Er wordt immers geen gebruik gemaakt van kunstmest en pesticiden.

Rijst

Ook witte rijst mag niet ontbreken in je voorraadkast. Om bruine rijst, ook wel volkorenrijst of zilvervliesrijst genoemd, zit nog het vliesje om de rijstkorrel. Wanneer dit vliesje eraf is geslepen heb je witte rijst. In het vliesje zit veel nikkel opgehoopt, vandaar dat witte rijst een veel lager nikkelgehalte heeft dan volkoren rijst.

Er zijn verschillende soorten rijst beschikbaar. Grofweg zijn deze onder te verdelen in twee groepen; de langkorrelige en kortkorrelige rijst. De langkorrelige rijst wordt veel gebruikt in aziatische gerechten, zoals basmati-, pandan- en jasmijnrijst. Deze rijst blijft na het koken een losse korrel houden, oftewel het plakt niet aan elkaar. De kortkorrelige rijst plakt juist wel aan elkaar. Deze rijstsoort is uitermate geschikt voor mediterrane gerechten, zoals risotto en paella. Maar ook sushi wordt gemaakt van deze rijstsoort.

Kies ook nu weer voor een biologische rijst. Langkorrelige rijst is makkelijk verkrijgbaar als biologische witte variant. Biologische kortkorrelige rijst is moeilijker verkrijgbaar.

Paneermeel

Dit maak je heel gemakkelijk zelf. Wanneer je wat restjes brood over hebt (wit, biologisch zuurdesem uiteraard), bewaar dit dan in een papieren zak. Zo kan het nog verder uitdrogen. Wanneer je genoeg restjes hebt gespaard, snij het dan in wat kleinere stukjes (van een paar centimeter) en maal het fijn in een keukenmachine. Zo heb je altijd kant-en-klaar paneermeel om gehakt te bereiden, een schnitzel te paneren, courgettekoekjes te maken etc.

Olijfolie extra vergine

Olijfolie is een olie met een vrij laag nikkelgehalte (6 µ per 100 gram). Extra vergine olijfolie verkregen uit de eerste koude persing is een olie met meer voedingsstoffen en smaak dan andere persingen. Uit de tweede en daaropvolgende persingen kunnen ook olie worden verkregen uit de vruchten en pitten, maar hier is meer bewerking voor nodig, en de olie die hier uitkomt is van wat mindere kwaliteit. Wil je olijfolie met zoveel mogelijk smaak en voedingsstoffen? Neem dan biologisch extra vergine olijfolie.

Let er op dat je geen geraffineerde olie koopt. Geraffineerd wil zeggen dat het bewerkt is en voor alle bewerkt voedsel geldt dat er meer nikkel in zit dan onbewerkt voedsel. Geraffineerde olie bevat ook minder voedingsstoffen dan ongeraffineerde olie, vaak worden de goede voedingsstoffen eruit gehaald in het raffineringsproces.

Olijfolie kan het beste worden bewaard in een donkere, glazen fles. Dan blijft de kwaliteit van de olie op peil. Plastic flessen en doorzichtige glazen flessen hebben een  negatieve invloed op de kwaliteit van de olie.

Heb je een recept waar olijfolie niet in past? Dan kun je ook rijstolie, zonnebloemolie of druivenpitolie gebruiken. Ook deze oliën passen in een nikkelarm dieet, zij het in kleine hoeveelheden.

Eieren

Ook eieren passen in een nikkelarm dieet. Kies ook nu weer voor biologisch. Een industriekip krijgt industrieel voedsel en dat komt uiteindelijk weer in het ei terecht. Biologische eieren bevatten meer voedingsstoffen en minder nikkel en meer smaak. Bewaar eieren niet in de koelkast, maar gewoon in de voorraadkast.

Suiker

Overal om je heen hoor je dat suiker slecht voor je is. Suiker is, in grote hoeveelheden, inderdaad niet goed voor je, maar wanneer je het met mate gebruikt kun je het wel gebruiken in een gezond, gevarieerd eetpatroon. Waar andere mensen die bezig zijn met gezond eten suiker aan de kant zetten voor suikervervangers, is dit niet mogelijk voor nikkelisten. Zo bevatten chemische suikervervangers een enorme hoeveelheid nikkel, zoals aspartaan en sorbitol. Maar ook natuurlijke “suikervervangers”, zoals  dadelsiroop en ander gedroogd fruit hebben een zeer hoog nikkelgehalte.

Kies voor een biologische, ongeraffineerde suiker. Zo heb je niet alleen de zoete eigenschappen, maar ook de goede eigenschappen van suiker en minder nikkel. Deze suikersoort is vaak wel wat bruiner dan de gewone suiker, omdat deze niet gebleekt is. Wanneer je een taart bakt, zal deze dan ook iets bruiner zijn aan de binnenkant dan je gewend bent van gewone suiker. Probeer ook eens om simpelweg wat minder suiker te gebruiken dan een recept voorschrijft.

Poedersuiker

De standaardpoedersuiker uit een strooibus wordt gemaakt van niet-biologische, geraffineerde suiker. Bovendien bevat het een antiklontermiddel, E341. Het is niet duidelijk of deze toevoeging schadelijk is voor je gezondheid en hoeveel nikkel het bevat.

Poedersuiker is makkelijk zelf te maken. Neem biologische, ongeraffineerde suiker en maal dit in de keukenmachine fijn tot een poeder. Willen de kinderen liever suiker strooien over een pannekoek ? Schep de poedersuiker dan in een strooibusje (zoals een cacaostrooier).

Zeezout

Teveel zout is niet goed voor de mens. Wanneer je geen bewerkt voedsel eet, zoals bij een nikkelarm dieet, krijg je minder zout binnen dan wanneer je dit wel doet. Een beetje zout toevoegen aan je eten kan dan ook prima. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid is 3-5 gram per dag (dat is ongeveer een theelepel) voor een volwassene.

Tafelzout is een zout om te vermijden. Niet zozeer omdat er nikkel in zit, maar omdat het een geraffineerd zout is, wat niet goed is voor het lichaam. Tafelzout is altijd geraffineerd, dat wil zeggen dat  mineralen eruit zijn gehaald, en chemische bestanddelen zijn toegevoegd, zoals bleekmiddelen, antiklontermiddelen en stabilisatoren. Zet liever zeezout op tafel, en dan nog liever ongeraffineerd zeezout. Hier zitten meer mineralen in dan ander zout, zoals zink, magnesium en jodium.

Peper

Zwarte en witte peper zijn beiden niet toegestaan in een nikkelarm dieet.  Witte peper heeft iets minder nikkel dan zwarte. Roze peper kan met mate gebruikt worden. Het heeft echter geen pittige eigenschappen, zoals gewone peper, en is eigenlijk vooral decoratief. Wanneer je wat pit aan het eten wilt toevoegen, gebruik dan chilipeper, dit pas wel in een nikkelarm dieet. Het is handig om zowel de gedroogde als de verse chilipeper standaard in huis te hebben.

9 Comments

  1. Lenka

    Hallo,
    Let op met zonnebloemolie; de zonnebloempitten bevatten best veel nikkel en als je sterk reageert ook op kleine hoeveelheden nikkel, kan je van zonnebloemolie ook last krijgen.
    Uit onderzoek bleek dat substanties in koriander blad nikkel binden en dus reacties verminderen. Ik heb dus thuis altijd genoeg gedroogde korianderblad en ik neem het ook op reis en bij het uit eten altijd mee (net als mijn eigen nikkelvrij bestek). Magnesium helpt ook maar je moet dan zelf uitzoeken welke form/hoeveelheid voor jou werkt (ik zelf gebruik een speciale soort van mineraalwater -Magnesia genoemd- die ik af en toe in Tsjechië koop in grote hoeveelheid maar dat is natuurlijk niet het makkelijkste wat je kan doen :))
    Groeten,
    Lenka

  2. Jolanda Cocco Author

    Hallo Lenka,

    Bedankt weer voor je bijdrage. Fijn dat je mineraalwater met magnesium hebt gevonden in Tjechie, maar inderdaad niet bij de deur voor de meesten van ons :-). Maar het is wel een goed idee om tijdens vakanties in het buitenland te kijken naar producten die je in Nederland niet kunt vinden, of die anders zijn van samenstelling. Ik neem aan dat in Tjechie veel minder bewerkte voedingsmiddelen zijn, en dat is natuurlijk top voor een nikkelist.

    Koriander kan helpen bij systemische nikkelallergie, maar het is niet bekend in welke hoeveelheden het een werkelijk effect kan hebben of bijwerkingen (hoeveel, hoe vaak en hoe lang??). Fijn dat het goed effect op je heeft.

    Zonnebloemolie bevat inderdaad nikkel, maar stukken minder dan andere plantaardige olieen (lijnzaadolie, arachideolie, soja-olie). Soms gebruik ik het in bepaalde recepten. Zoals mayonaise, daar is olijfolie niet geschikt voor. Rijstolie zou ook kunnen, maar dat vind ik erg vlak van smaak. Wanneer je meteen reageert op kleine hoeveelheden zonnebloemolie, is het beter om het bij olijfolie (extra vergine) en rijstolie (liefst ongeraffineerd) te houden. Welke olie gebruik jij het meest?

    Groetjes,
    Jolanda

  3. Lenka

    Ik gebruik alleen nog olijfolie van biowinkel, een merk waarmee we jarenlang goede ervaring hebben (mijn man heeft voedselallergie, o.a. soja/noten/sesam -in deze zit ook veel nikkel dus ik kan ze ook niet gebruiken- en krijgt er snel last van als er in de olie iets daarvan zit, allemaal verschillende soorten van olie van gewone supermarkt moesten we dus helas van de boodschappenlijst schrappen; het is ook geen verrassing want verschillende testen laten regelmatig zien dat er vaak allemaal toevoegingen van andere soorten in zitten).
    Heel af en toe gebruik ik kleine hoeveelheid van iets wat gemaakt werd met zonnebloemolie (diepvries frietjes…), afgelopen jaar heb ik daarbij geen problemen gemerkt, nu kan ik het niet zeker zeggen want ik zit al sinds de zomer met eczema op mijn wangen en snel moe – er is blijkbaar nog iets nieuws wat problemen veroorzaakt maar wat ik helaas nog niet ontdekt heb.

  4. Jolanda Cocco Author

    Hallo Lenka,

    Ik gebruik ook vooral olijfolie, en dan alleen maar extra vergine en het liefst biologisch, want dat is niet bewerkt. Verder gebruik ik af en toe druivenpitolie, rijstolie en heel af en toe zonnebloemolie.

    Vervelend dat je man ook allergisch is, maar wel handig dat de allergieen de nikkelallergie overlappen, dat maakt het makkelijker om te koken.

    Ik at in de eerste jaren van mijn nikkelarme dieet ook dieprvriesfriet met zonnebloemolie, maar na verloop van tijd begon ik daar toch last van te krijgen. Nu eet ik alleen nog maar zelfgemaakte friet uit de oven, de rest laat ik allemaal staan, ik vind het niet de moeite waard om eczeem van te krijgen.

    Het lijkt er inderdaad op dat je reageert op nog iets anders, omdat je al maandenlang eczeem op je wangen hebt. Het is erg lastig om er achter te komen wat het is, maar wanneer je er achter bent, kun je dat voortaan vermijden. Ik heb hetzelfde ervaren en ben in de afgelopen jaren er achter gekomen dat er nog meer dingen allergische reacties veroorzaken bij mij, dan ik in eerste instantie dacht. Een allergie staat vaak helaas niet op zichzelf en komt met een heel pakket aan andere allergieen en intoleranties. Ik heb intussen al mijn eten aangepast en moet nog af en toe tot de conclusie komen dat er weer dingen van mijn toegestane-lijst naar mijn verboden-lijst worden verplaatst, het is niet anders. Ook mijn verzorgingsroutine is totaal anders dan een aantal jaar terug (zeep, cremes, shampoo, make-up, medicijnen etc).

    Heb je al een uitgebreide allergietest gedaan bij de dermatoloog? Dat is vaak een goed begin. Een eetdagboek bijhouden kan ook wat meer inzicht geven, maar daar gaat wel veel tijd in zitten. Ik wens je veel succes en hoop dat je er gauw achter komt wat de oorzaak is van je eczeem.

    Groetjes,
    Jolanda

  5. Lenka

    Hallo Jolanda,

    In 2012 drie uitgebreide allergietesten gedaan, bij de eerste twee (eten/inademen) is er niks gevonden, bij de derde (contactallergie) kwam nikkel duidelijk naar voren en helaas ben ik die pechvogel bij wie juist door het testen de allergie veel erger is geworden (op de folder stond wel dat het heel af en toe gebeurt; ik ken verder niemand bij wie het zo was, bij mij dus helaas wel). Heel vervelend is dat de allergoloog én de dermatoloog wilden niet geloven dat mijn ontstoken huid door de allergie komt (en dat ik door het testen ben flaugevallen; mijn huisarts wist blijkbaar veel meer van de allergie dan die twee in het ziekenhuis). Ik zat daarvoor al jarenlang aan antibiotica, kreeg -nadat de nikkel allergie werd vastgesteld- alsnog verschillende middelen tegen acne en rosacea voorgeschreven omdat het volgens de dermatoloog toch door de combinatie van die twee moest zijn, al die middelen met corticoiden daarin waarvan er van vroeger al bekend was dat ik erop ook allergische reactie heb… Gek.

    Qua olie: ik kan bij het koken gelukkig ook wel Ekoplaza eigen merk “olijf olie mild” gebruiken voor bakken/braden waar je (ivm lager rookpunt) de extra virgin liever niet moet gebruiken.

    Nog een ander aandachtspunt / waarschuwing: je zou kunnen denken dat als je ipv spullen van metaal alleen nog kunststof gaat gebruiken, je daarmee veilig zit. Helaas is het niet altijd zo. In de laatste jaren zijn namelijk allemaal metalische effecten enorm populair en ook allemaal plastic spullen krijgen een metalische oppervlakte; het blijkt dat daar heel vaak juist nikkel is gebruikt… (bv. telefoon, camera, computer muis, verschillende decoratieve voorwerpen).

    Groetjes,
    Lenka

  6. Dora

    Hoi,
    Ik ben benieuwd waar je de informatie over het nikkelgehalte in speltmeel vandaan hebt, kun je dat met me delen? Ik ben geïnteresseerd omdat ik juist van de diëtist het advies heb gekregen om alle bronnen van tarwe te vervangen door spelt, dus speltbrood en speltpasta. Ook witbrood en pasta van witte tarwe raadt zij af. Ze baseert zich op de richtlijn van het Jeroen Bosch ziekenhuis.
    Ben benieuwd naar je informatie hierover, bedankt alvast

  7. Jolanda Cocco Author

    Hallo Dora,

    Het precieze nikkelgehalte van speltmeel is lastig te vinden. Van andere granen is bekend dat ze een zeer hoog nikkelgehalte hebben (bijv. boekweit, gierst, haver). Spelt is wat nikkel betreft vergelijkbaar met tarwe. Volkorentarwe en dus ook volkorenspelt bevatten meer nikkel dan witte tarwebloem of witte speltbloem. Dit is omdat de meeste nikkel zich bevindt in de korrel van de tarwe/spelt. Als die korrel er af is (en je dus witte bloem hebt), is het nikkelgehalte ook stukken lager. Dat is ook de reden dat een nikkelarm dieet veel witte producten gebruikt (zoals brood, pasta en rijst).

    Ook het Jeroen Boschziekenhuis geeft geen informatie over het nikkelgehalte van spelt (zie hun folder hierover: https://www.jeroenboschziekenhuis.nl/sites/default/files/documents/2018-12/DER-706%20Nikkel%20in%20de%20voeding.pdf).
    Uit deze folder kun je zeker wat informatie halen, maar lang niet genoeg om zo goed mogelijk nikkelarm te eten. Ook is de informatie die er op staat niet helemaal correct en volledig. Er staat bijvoorbeeld dat cake en koekjes zijn toegestaan, maar deze bevatten juist vaak veel nikkel. Ook is in die lijst chocolade en cacao toegestaan, terwijl dit het allerhoogte nikkelgehalte heeft van alle voeding.

    Ik weet natuurlijk niet waarom je diëtist je dit advies geeft, je zou dat aan hem/haar moeten vragen waar het advies op is gebaseerd. Alle tarwe vervangen door spelt heeft niets te maken met nikkel, omdat de nikkelwaarden van deze tarwesoorten dicht bij elkaar liggen (https://frida.fooddata.dk/). Zowel tarwe als spelt worden gegeten door nikkelisten, maar dan vooral de witte variant. Licht-volkoren tarwe of spelt kan ook gegeten worden, maar met mate om ophoping van nikkel te voorkomen.

    Hopelijk kun je hier mee vooruit.

    Met vriendelijke groeten,
    Jolanda

  8. Juul

    Hallo Jolanda,

    Ik ben blij met je website. Het geeft me veel informatie. Ik heb ook systemische nikkel allergie maar het uit zich bij mij vooral in spijsverteringsklachten, chronische vermoeidheid, spierpijn, ondergewicht. En verder erg droge huid die erg snel verbrand en pigmentvlekken genereert tegenwoordig.
    Ik heb momenteel geen olie waar ik tegen kan. Olijfolie vd natuurvoedingswinkel gebruik spaarzaam om de Ghee, die wel goed gaat af te wisselen. Zonnebloemolie geeft evenals andere oliën direct een bloedrood mondslijmvlies en tong en een opgeblazen buik.
    Omdat ik veel voedselintoleranties heb is het belangrijk mijn voeding veel af te wisselen. Ik heb dan ook een probleem met het vinden van voldoende soorten witte granen. Goed idee van je om bijvoorbeeld boekweitmeel zelf te zeven. Ik ga het binnenkort proberen.

  9. Jolanda Cocco Author

    Hallo Juul,

    Roomboter is ook een optie, als je vet nodig hebt om mee te koken. Als je geen notenallergie hebt, is misschien druivenpitolie een optie. En heb je al eens aan rijstolie gedacht?

    Meel kun je inderdaad makkelijk zelf zeven, als je niet de juiste bloem kunt vinden. Kamut en spelt zijn goede melen om te zeven. Helaas is boekweitmeel geen optie. Zelfs als het gezeefd is, heeft het een erg hoog nikkelgehalte. Wil je afwisselen met tarwebloem, dan is rijstemeel ook iets om te zeven tot een bloem.

    Groetjes, Jolanda

Leave a Comment

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.